چهارشنبه 8 مهر 1394 / 11:05|کد خبر : 65|گروه : فرهنگی

امثال و حکم:

امثال و حِکم های رایج در هورامان باستان

امثال و حِکم های رایج در هورامان باستان

امثال و حِكَم و پند گذشتگان، حوزه ي قابل توجهي از فرهنگ ديار هورامانات را تشكيل مي دهد و از قرب و قداست مردمي برخوردار مي باشد.

به گزارش اورامانات، منطقه جغرافيايي هورامان بين نواحي مرزي غرب ايران در دو استان كردستان و كرمانشاه، و شرق كردستان عراق  در استان سليمانيه قرار گرفته است، البته هورامي هاي زيادي هم هستند كه در ديگر نواحي مختلف ايران و عراق و تركيه و ... پراكنده اند.


 تاريخ و فرهنگ هورامان در حوزه هاي مختلف از اصالت خاصي برخودار بوده و هست؛ به ويژه در حوزه ادبيات شفاهي و فولكلور.


به قول واسيلي نيكيتين، دانشمند روسي، ادبيات مردم كُرد در درجه اول، يعني ادبيات عاميانه و شفاهي.


متاسفانه هنوز بخش قابل توجهي از اين ادب مردمي، اين مآثر گران بهاي بشري، دست نخورده باقي مانده و به شيوه وسيع به گردآوري آن پرداخته نشده است .


امثال و حِكَم و پند گذشتگان، حوزه ي قابل توجهي از فرهنگ ديار هورامانات را تشكيل مي دهد و از قرب و قداست مردمي برخوردار مي باشد.


سَرَيان اصطلاح «قَديمي واته ن» يعني قديمي ها گفته اند، در ميان مردم اين سامان، فاكتوري است براي ارزش و احترام و پايبندي مردم هورامان به سخنان گذشتگان خود.


 ادبيات شفاهي امروزه مي تواند سندي بسيار مهم باشد براي استناد و ارجاع پژوهش هاي مختلف: زبان شناختي، تاريخي، جامعه شناختي، پزشكي، ادبي، ديني، اخلاق و جغرافيا و روان شناسي و ... اين گونه دلالت هاي شفاهي را مي توان در سينه سالخورده گاني كه يا از دنيا رفته اند و تجربيات خود را به گِل برده؛ و يا به نسل پس از خود منتقل نموده اند؛ به دست آورد، اگر اين نسل هم از دنيا بروند هيچ مرجعي براي جمع آوري فرهنگ عاميان و مردمي باقي نمي ماند.

كُردها در مناطق مختلف شرق نزديك و خاورميانه، پراكنده اند. طبيعي است كه رويكرد آنان در اين زمينه مختلف باشد. اما يك روح مشترك قومي، آنان را به هم مرتبط مي سازد.


 اما هرچه هست در رويه و اصطلاحات محلي با هم اختلاف دارند.كُردهاي عراق به اين گونه ادب شفاهي، «پندي پيشينيان، Pendî pêşînyan»، كُردهاي تركيه و ايران به آن «مه سه لMesel و مه ته لوك، Metelok» و كُردهاي آذربايجان و روسيه به آن ها «قسه ي بافان،Qisey bavan» مي گويند.


جمع آوري همه ضرب المثل ها و تفكيك و دسته بنديِ موضوعي و آكادميكِ آن ها، كاري است بسيار ستُرگ و حجيم و طاقت فرسا و نياز به زمان كافي و نيروي زبده و مجرب فراواني دارد كه از دست يك نفر و دو نفر و چند نفر ميسور و ساخته نيست؛


در اينجا عجالتاً از باب نمونه، به تعداي از اين سرمايه مردمي اشاره مي شود:


   -كَوتَن شوني كلاوَيْ وا بَردي،Kewten şonî  kilawey wa berde(دنبال کلاه باد برده می دوه)


- به دوِ برِ كلاوِشا هَنه، Be diwê birê kilawêşa hene (دو برادر يك كلاه دارند)


- به دزي ئيزرايليوه گِلو، Be dizi eizrayiliwe gêlo(دور از چشم عزرائيل مي گردد)


- به دَم هار و به لاشه بيمار، Be dem har u be laşe bimar(پر حرف و كم عمل)


- گلولَش كَوتَن لِژي،Gloleş kewten lêžî(گلوله‌اش به سراشيبي افتاده است)


- ژَنيچ هَنه و ژانيچ هَنه، ženîĉ hene u žanîĉ hene (زن هم هست و درد هم هست)


- ژَنيشا و يانه واتَن،ženîşa u yane waten(زن را وُ خونه گفتن)


- ژَني، كولَكي يانَيْنه، ženî koleke yaneyne(زن ستون خانواده است)


- ئاساو به نورَن، Aaw be noren(آسياب به نوبت است)


- كوته كش ئاساو دیم گِلنو، Kutekiş aswagêlno(چوب دستي اش آسياب دیم را مي چرخاند)


- ئاوَوْ بِ لَغامِش واردِنه، Awew bê legameyş wardêne(آب بدون دهنه خورده است)


-ئاوي جه دنگينه كوُ، Awi je dingine kiwo(آب در هاون مي كوبد)


- ئاوير و چِرو سمَرا، Awiru ĉêru simera (آتش زير كاه)


- ئي هَميره ئاوي فرِ بَرو، Ei hemire awi fre bero(اين خمير آب زياد مي خواهد)


- پيا، گَوْرَوْ يانَيْن، piya gewrew yaneyn(مرد بزگِ خانواده است)


- قسي هَزارني، دويشا به كارني، Qisê hezarnê dwêşa be karnê (حرف هزارتاست، دوتاش به كار مي آد)


- گول نيَني، درَيْچ مَبه، Gol niyenî direyĉ mebe(گل نيستي خار هم مباش)


- مِمان جَژْنَوْ خانَ خوِن، Mêman ježnew xane xiwên(مهمان عيد صاحبخانه است)


-  پياي دوَ ژَنه، جَرگي كُن كُنه، piyay diwe žene jergî kun kune (مرد دو زنه جگرش سوراخ سوراخ است)


- درُزن، يانَش وِرانا، Dirozin yaneş wêrana (دروغگو خانه اش ويران است)


- به دُعاو كتِ، واران مَوارُ، Be doaw kitê waran mewaro(با دُعاي گربه باران نمي بارد)


- نه ئننه شيرين به قوتت بدا، نه ئننه تال به تفاتو، Ne einne şîrîn be qutit bida ne einne tal be tifato (نه آنقدر شيرين باش قورتت بده‌ن نه آنقدر تلخ باش تُفت كُنن)


- ئننه لوه باوان، جلت چِر بياوان،Einni liwe bawbn jilit ĉêr biyawan (آنقدر برو خونه پدر كه فرش زيرت بيندازَن) - سَرَيْ بِ دَلاك، مَتاشه، Serey bê delak metaşe(سرِ بدون دلاك نتراش)


- هَژاري كُشه و دَس خَرَش مَكَره، Hežarî kuşew des xereş mekere (ضعيف را بكش و دستش نینداز، او را دست كم نگير)


- تيكه ژاوَ، اَنجا قوتش ده، Tîke žawe enja qutiş de(لقمه را بجو آنگاه قورتش بده)


- پيرت نَبو، لوَ پيرِ سانه،Pirêt nebo liwe pîrê sane (پير نداري برو پيري بخر)


- كاسَيْ بِ سَرْ، پوشِش گنانه، Kasey bê ser pûşêş ginane(كاسه بدون دَر خَس در آن مي افتد)


- لوتَش گِره، گيانش بَرْ مشو، Lûteş gêre giyniş ber mişo(بيني اش را بگير، جان اش دَر مي رود)


- ساج مَريو، نَك زريو، Saj meryo nek ziryo(ساج شكسته شود، مبادا به صدا در بيايد)


- وله ملَش بيَن وَنه قَيْسَري، Wile mileş biyen wene qeyserî(سوراخ موش براش شده پاساژ)


- قره سَرو شومي نَك سَرو خَرماني، Qire serû şûmî nek serû xermanî  (دعوا به هنگام شخم زدن ، نه به هنگام برداشت خرمن)


- وَره دلِ كُزِنه مَمَنو، Were dilê kozêne memeno(بره در آخور نمي ماند)


-لكِوه به دَس كريُوه چي وزيش ددانِ؟، Likêwe be des kiryowe ĉî wizîş didanê (گرهي كه به دندان باز شود، چرا به دندانش مي اندازي؟)


- كارِ بدَي به بِكارا، سال و مانگش پَنه ويارا، Kar bide be bêkara sal u mangiş pene wiyara (كار را بدهي به بيكاران، سال و ماه را مي گذرانند)


- پَله، كارو شَيتانيا،Pele karu şeytaniya (عجله كار شيطان است)


- گَره، ملُ مَره، Gere milo mere(گَر، پيس، ميره غار) -زوان بازَم سَرَم سلامَت،Ziwan bazem serem silamet(اگه زبان بزاره سرم سالم می ماند)


- هَرچي گُزِنه بُ، چَمچه بَرش مارُ، Her ĉî gozne bo ĉemĉe berîş maeo (هر چه در كوزه باشد، قاشق درش مي آورد)


- مانگَ شَوَوْ سَرْ وِرَگاي ديارا، Mangeşewew ser wêregay diyara (مهتاب از اول غروب پيداست) - يَك دَسَيْ، چَپلِ مَتَقنا، Yek desey ĉeplê meteqa (با يك دست نميتوان کَف زد.)


- قَرز، كُن بُ مَفَوْتيو، QERZ KON BO MEFEWTIYO (قرض كهنه مي شود ولي از بين نمي رود)


- پول، پول بَرْ مارو، Pûl pûl ber maro(پول پول در مي آورد)


- پول، چلكو دَسيا، Pûl ĉilkû desiya (پول چرك دست است)


- مَكَره قسِ بِ هُشِ، ديوارِ هَنشا گُشِ، Mekere qisê bê hoşê dîwarê henaşa goşê (ديوار گوش دارد موش هم گوش دارد)


- تَوَرْ، دَسَوْ وِش مَبرُوَ، Tewer desew wêş mebrowe(تبر دسته خود را نمي برد) - به دَم، ياپراخي مَپِچياوه، Be dem yapraxî mepêĉyawe(با حرف زدن دُلمه درست نمي شود)


- رُشناي رُي، ئينا بنه رُيو، Roşnay roy eina bine royo(روز روشن از اولش پيداست)


- هَرچي بَلوِ فرِبا، سمُره ئاوراتَرشا، Her ĉî belwê firê ba simore awraterşa (هرچه بلوط فراوان باشد، سَمور بيشتر گرسنه شه)


- هَشَوْ كُلَنجه؟، Heşew kulenje?(خرس و دستار؟)


- كه رگه و ملَواني؟ Kergew milewanî?(مرغ و گردنبند؟)


- رواسَ نَلِ ولَره، هَژگِ بَسَ كلك شو، Riwase nelê wilere hežgê besê kilkşo (روباه به سوراخ نمي رفت، درختي هم به دُمش مي بست)


- مَتيلِشا كياسته پَيْ خَبَرا، نيشته كانو سمَرا، Metilêşa kiyaste pey xebera nîşte kanû simera(عمه را فرستادند دنبال خبرها، نشست پاي كاه های کاهدان)


- خوا پا، نَدُ به مارا،Xiwa pa nedo be mara (خدا به مار پا ندهد)


- جنگ كريا و جنگ كُشياوَ، كَچل پَيْ هيزمي خوليِوَ!، Jeng kiryaw jeng kuşyawe keĉel pey hêzma xulyêwe(جنگ شد و جنگ خاموش شد، كچل براي چوب دستي مي گشت)


- كَچَل هَر ئننه حَسِبا كلاوَش بِره، Keĉel her enne hesêba kilaweş bêre (كچل همين اش بس كه كلاه اش پايين بيفتد)


- گَرَگشا بدُ دَريا قُلِش تَرِ نَه با! Gerekşa bido derya qulêş terê neba (مي خواهد به دريا بزند و زانوش خيس نشه!)


- دَگا پَرَنه، مَتيلِ كَرَنه! Dega perene metîlê kerene(ده از خبر پر شده، عمه خود را به بیخبری زده است)


- سَرم لوان هَزار ولِوَره! Serim liwan hezar wilêwere(سرم رفته به هزار سوراخ) - لوتَشْ ئاسماني پِكُ! Lûteş asimanî pêko(بيني اش به آسمان مي زند)


- ناني گَه رْمين ئه شقه مه ي پولايينش گَه ره كا، Nanî germîn eşqemey polayiniş gereka (نان گندمین روده ي پولادين مي خواهد)


- نانش به گُشِ ژاوان! Naniş be goşê žawan (مگه نان را با گوش جويده)


- نانش نَبِ لوِ پازي سانِ! Nani nebê liwê piyazî sane(نان نداشت مي رفت پياز مي خريد)


- نان بده به توتَيْ مَدَشْ به سپلَيْ، Nan bide be tutey medeş be sipley (نان بده به سگ مده به بد صفت) - نانش به گوشِ ژاوان،Naniş be goşê žawan  (با گوش نان جويده است)


- بزَ شَقِش وريِنِ لوِ نانو شوانَيْ وَرِ! Bize şeqêş wiryê liwê nan û şiwaney were ( بُز كتك مي خواست مي رفت نان چوپان را مي خورد)


- دَيْ وِرَوْ ئاوِ بَرُت نَك دَيْ پردَوْ نامَردي! Dey wêrew awê berot nek dey pirdew namerdî(به گرداب بزني و آبَت ببرد، بهتر از آن است که از پل نامرد عبور کنی)


- هَرش به پَيْغام ئاوي وَرُوَ!Heriş be peyğam awi wero we (خرش به پيغام آب مي خورد)


- ئاسَوان كارو وِش كَرُ چَقچَقَيچ سَرَوْ وِش مِشنُ! Asewan karu wêş kero ĉeqĉeqeyĉ serew wêş mêşno (آسيابان كار خود مي كند، چَقچَقه(اسم ابزاری در آسیاب آبی) هم سر خود را به درد مي آورد)


- قسِ كَوته سي ددانِ گنُ سي يانِ! Qsê kewte si didanê gino si yanê (حرفي به سي دندان افتاد، به سي خانه هم مي رسد)


- تا گَوْرَ نَواچُش يانَنه، وچكله مَگِلنُش بانَنه!، Ta gewre newaĉoş yanene wiĉkle meglnoş banene(تا بزگ در خانه نگويد، كوچك آن را در بام ها نمي گرداند)


- زامو زواني سارِژ مَبُ! Zamu ziwani sarêž mebo(زخم زبان التيام نمي پذيرد)


-  كارِ كَره نه سِخ سُچو نه كَباب! Karê kere ne sêx soĉo ne kebab (كاري كن نه سيخ بسوزد نه كباب) - كالَكْ به رَنگ نيا! Kalek be reng niya(خربزه به رنگ نيست)


- جَحَنَم جه بَرَش نه گِليوَ خاسا! Jehenem je bereêne gêlîwe xasa (جهنم در آستانه اش برگردي بهتر است)


- نامِوْ زلوو دَرِ وِرانه،Namêw zilû derê wêrane (شهرتی بزرگ و دره اي ويرانه) - ئه جيو توتَن چووه كَري دَمشَره، Ejyo tûten ĉiwe kerî demşere (انگار سگ است چوب به دهانش مي كني)


- خو نيه نا چَرو داري بِ گَلاينه، Xo niyena ĉêru dari bê gelayne (زير درخت بي برگ و ثمر نيستم)


- يو نَگبَتش ئاما به توَوْ ماسي خنكيو، Yo negbetiş ama be tiwew masi xinkiyo (يكي بد شگون باشد، به رويه ماست هم خفه مي شود)


- كتِ مَياوُ دمَيْ ماچُ سولا، Kitê dimey maĉo sola(گربه دستش به دنبه نمي رسد ميگه شوره)


- بيه‌ن كرگه چَرمِ ئاوايي، Biyen kerge ĉermê awayi(شده مرغ سفيدِ آبادي)


- هَر موِوَش سالي رستَن، Her miwêweş salê risten(هر تار مويي به سالي رشته است)


- گول جه سَوْرُگانه ور گنو، Gul je sewrogane wir gino(گل در ميان پهن هم می روید) - ئاخ زوره پَيْ زاتي، Ax zore pey zatê(كاش اين زور با غيرتي همراه بود)


- ئاد سواره و من پياده، Ad siwarew min piyade(او سوار من پياده)


- ئا كالا لايق و ئا بالاينه، Akala layeq u abalayne(آن كالا، لباس شايسته آن قامت است)


- ئانه ئادي كَرد، وا به دَواريش مَكَرو،Ane adi kerd wa be dewari mekero (كار كه او كرده، باد هم با دوار پاره نمي كند)


- په رسابه و دانا به، Persabew danabe(بپرس و دانا باش)


- تفو سه ره و كووي، Tifû serewkûy(تف سر بالا) - هه ر دوليشا به بابایِ سپارده ن،Her dolêşa be wayê siparden (هر دره اي را به بابایي سپرده اند)


- هه ر ديانيش به سالي به ر ئارده ن،Her diyanêş be sale ber ardênê (هر دندانی را به سالي درآورده است)


- هه ر كه س توريا، به شش وريا،Her kes torya beşiş wirya (هركس قهركرد، سهمش خورده شد)


- مو سه رو زوانيمو به ر ئاما، Mû serû ziwanimo ber ama(مو بر زبانم روييد) - مو دلِ دَسينه مه زيو، Mû dlê desîne mezyo!(مو در كف دست نمي رويد)


- كاله ك وه رني يا بويسان رن؟ Kalek wernî ya biwîsan rin? (خربزه مي خوري يا بوته ها را مي كَني)


-  زور براو خوايا، Zor biraw xiwaya(زور برادر خداوند است)


- زور نه بو قَواله به تالا، Zor nebo qewale betala(زور نباشد، قباله باطل است)


- دَوْلَت خواو سَرزَمينيا، Dewlet xiwaw serzemînya(دولت خداي سرزمين است)


- دَوْلَت هَوْريشه به گاوِ گِرو، Dewlet hewreşe be gawê gêro(دولت خرگوشها را به وسیله گاوها مي گيرد) - زواني سور سَرَيْ سَوز مدو واره، Ziwani sûr serey sewz mido ware (زبان سرخ سرِ سبز را بر باد مي دهد) - تَوَنِوَ مَتاوي هورش گِري مشو پالش دَيْ پو،  Tewenwe metawi horiş gêri mişo paliş dey po (سنگي را كه نمي تواني برداري، بايد به آن تكيه بزنی)


- ياواي جوله كه ي واچي به ريشي مردانَت قَسَم، Yaway jlekey waĉî be rîşî merdanet qesem(به يهودي که رسيدي بگو به ريش مردانه ات قسم)


- ياواي شارو كورا تويچ ويت كور كه ره، Yaway şarû kora toyĉ wêt kor kere (به شهر كوران كه رسيدي تو هم خودت را به نابينايي بزن)


- دَست به كلاوَوْ وِته وه بو وا نه بَرُش، Desit be kilawew wêtewe bo wa neberoş(دست به كلاه باش تا باد نبردش)


- ديوار بژنه وه و پاسار چَني توما، Dwar bižnewew pasar ĉenî toma (ديوار بشنو، لب ديوار با توهستم)


- وَرَيْ نِر په ي سَر بريَيْ بو، Werey nêr pey ser biryey bo(بره ي نَر براي سر بريدن است)


- گول ده سه براو پيسي يا، Gul dese biraw pîsîya (آدم گَر هم شان آدم پيس است)


- ماچِ په ي گه وره كناچِ چِشا، Maĉê pey gewre kinaĉê ĉêşa(بوسه اي براي دختر بالغ چيه؟


- ئاوي مردُ ئادْ مَمرْدُ، Awî mirdo ad memirdo(آب مي ايستد، او نمي ايستد)


- شَنه جه مَنه ي كَمـتَرْ نيا، Şene je meney kemter niya(شنده از منده كمتر نيست)

 


- ئه گه ر كَسي نَبَردا شو كَرو به تو، Eger kesî neberda Şû kerû be to (اگر کس دیگری من را نخواست به تو شوهر مي كنم)


- ئانه ولَنه پات نَلوش پوره، هَشو دَمايت بو دمايت نَنْيوره، Ane wilene pat neloŞ pone hoŞû demit bo dimayt nenyore(آن سوراخ است پايت در آن نيفتد، مواظب دهانت باش، عقبت را فدا نکند)


- تاتَم ديار نيا، ماچا پياييِِ وَرگي واردَن، Tatem diyar niya maĉa piyayê wergî warden (پدرم پيداش نيست، ميگن گرگي هم مردي را دريده است)


- بزَيْ گَره، گَلِوه گَرْ كَرو، Bizêy gere gelêwe ger kero(بُزي گَر،بيمار، گله اي را گَر مي كند)


- پَيْ كَسِ مره پَيْ تو مَره بو، Pey kesê mire pey to merde bo(براي كسي بمير که او هم براي تومرده باشد) - پياوي دو ژنه جَرگي كُن كُنه، Piyawi dužne jergi kunkune (مرد دو زنه جگرش سوراخ سوراخ است)


- تِرْ ئاگاش جه ئاورايْ نيا، Têr agaş je awray niya(سير از حال گرسنه آگاه نيست)


- يَوِش ديِنِ سمَري مَوَرو،   Yewêş diyênê simeri mewero(جو ديده كاه نمي خورد)


- جواب خو شَقِ نيَنِ!، Jiwab xoşeqê niyenê(جواب رد، اردنگي زدن که نيست!)


- چَمْ بازا مَگيريو، ĉem baza megiryo(چشم باز است جلوش گرفته نمي شود)


- خاسه دليِ گُمِچْنه گُم مَبو، Xase dilê gomêĉne gum mebo (نيكي در ژرفاي آب هم گم نمي شود)


- مريچلِ كُره خوا هيليانيش پَيْ كَرو، Mirîĉlê kore xiwa hîlyanîş pey kero (كنجشك كور خدا براش آشيانه می سازد)


- حَوْت كَفَنِم زَرد كَردِ!، Hewt kefenêm zerd kerdê(هفت كفن زرد كردم، زيادترسيدم)


- حيزي به دَسَوامْ مَبو، Hizi be desewam mebo(بي غيرتي مقابله به مثل نيست)


- حيز به لالو وِش فِرا، Hiz be lalo wêş fêra( زور بي غيرت به داييش مي چربد)


- قَوْم گوشتو يَويْ وَرا پِشَوْ يويْ مَمارا، Qewm goştu yoy wera pêşew yoy memara (فامیل گوشت همديگر را مي خورند، ولي استخوان هم را نمي شكنند)


- خوا تا كَشِ نَوينو وَروَشا مَوارنُنه، Xiwa ta keşê newîno werweşa mewarnone (خدا تا كوه ها را نبيند، بر آنها برف نمي باراند)


- خوا پِ نَدو به مارا! Xiwa pê nedo be mara(مبادا خدا به مار پا بدهد)


- خوا تخته تاش نيا تخته ريك وزا، Xiwa texte taş niya texte rêk wiza (خدا تخته تاش نيست نظم دهنده تخته هاست)


- خو ماس نيا دَمتو ديار بو، Xo mas niya demto diyar bo( ماست كه نيست از دهنت پيدا باشد)


- خنجَرَوْ ته نگانَيْ، Xinjerew tenganey(خنجر سختي ها) - خنجَري جه كِلانَنه مَمرْدُ، Xinjri je kêlanene memirdo(خنجر در غلاف نمي ماند)


- خَيْر پَيْ خوِش نَك پَيْ دَروِش، Xeyr pet xiwêş nek pey derwêş (نيكي براي نزديكان نه براي بيگانگان)


- خَيال پلاوْ، Xeyak pilaw(خيال پلو)


- اَداو گجيه كَوا نَمَردِنه، Edaw gijye kewa nemerdêne (مادر پيراهن آبي ها نمرده است، يعني زن فراوان است)


- دُلَيْ پَرْ ئاشتي يانَيْن، Doley per aşti yaneyn(سفره پر از نان مایه ی آشتي خانواده است)


- دنيا به دَسه واما، Dinya be dese wama(دنيا به كار مقابله به مثل است)


- رُله جه وَرو ئَدِنه ورگِرُ، Role je weru edêne wirgêro (فرزند، از پيش مادر برمي دارد، آنقدر دزد ماهر است)


- زايفِ دامنَوْ وِش دُژمنشا، Zayfê damnew wêş dižminşa (ضعيفه(زن) دامن خودش دشمنش است)


- هَشپشي باخَلَشْنه سَوْزَلِ گيان ماچا، Heşpişi baxelşene sewzelê giyan maĉa (شپش در جيبش آواز مي خوانند، يعني بي پول است)


- سَد گُناحو يَك توبه، Sed gunah û yek tobe (صد گناه و يك توبه)

 

توتَيْ هار چل روِ عَمْرشا،  Tûtey har ĉil riwê emirşa(سگ هار چهل روز عمر مي كند)

 

شا بَخْشُ شاليار مَبَخْشُ، şa bexşo şalyar mebexşo(شاه مي بخشد شهريار نمي بخشد)


- شالياري به كاليار مَزانُ، Şalyari be kalyar mezano (شهريار را به هيچ حساب می کند، تره براش پاك نمي كند)


- شَرابي مفت قازيچ وَرُش، şerabi mifit qaziĉ weroş(شراب مفت را قاضي هم مي نوشد)


- شَرْ له شِفو ئاشتي له خَرْمان، şer le şêfû aşti le xerman (جنگ به هنگام شخمزدن و آشتي به هنگام برداشت خرمن)


- شَلَنه باوانو كُرَنه، باوان، şelene bawan û korene bawan (مي لنگد خونه ي پدر و كور است خونه پدر)


- مالي قَلْب سَر به ساحِبيشا، Mali qelb ser be sahêbişa (كالاي نااصل متعلق به صاحبش است)


- شَلْ نيا پاش مَرْيان، şel niya paş meryan (لنگ نيست پاش شكسته است)

 

- شُتو وشتري و ديارو عَرَبي، şotu wiştirî u diyaru erebî (شير شتر و ديدار عرب)


- هَرْ سَرَ وَش بو كلاوَ فرِنِ، Her sere weş bo kilawe firênê(سر سلامت باشد، كلاه فراوان است)


- نيمَ تِري جه تاته مَردَيْ خرابتَرا، Nime têri je tate merdey xirabtera (سیر نشدن از پدر مُردن هم بدتر است)


- مَزانو راحَتي گيانيم، Mezanu raheti giyanim(نمي دانم راحتي جانم است)


- ماري تُپا، وزُ وَرو پايما، Mari topa wizo weru payma(مار كشته مي اندازد جلو پام)

 

- وَزي مَوره وَرو پايما، Wezi mewize weru payma(گردو نينداز جلو پاهايمان)


- ماساوي هَرْ وَخت گِريشُ جه ئاوي، تازِنه، Masawi her wext gêrişo je awî tazêne (ماهي هر وقت از آب بگيري تازه است)


- جه تْرو لُوتي سازتَرا، Je tru loti saztera (از گوز لوطي، آماده تر است)


- گلُلَشْ كَوْتَن لِژي، Gloleş kewten lêži(گلوله اش به سراشيبي افتاده)


- گا به گُنا اَناسِ، Ga be guna enasê (گاو نر را با آلتش مي شناسد، احمق و نادان است)


- شَوه قَلاوْ مِردان، şewe qelaw mêrdan (شب قلعه مردان است)


- گيواو سَرو بنجَوْ ويش مزيو، Giwaw seru bijew wêş mizyo (گياه روي ريشه خودش سبز مي شود)


- ئانه بَرزْ فريو، نزم نيشو، Ane berz firyo nizm nişo (آن كسي بلند پروازي كرد، به سراشيبي مي افتد)


- وْلِيْ بي درَيْ مَبو، Wili be direy mebo (گل بي خار نيست)

 

 


منبع: دانشنامه هورامان





برچسب ها :

امثال و حکمهورامانفرهنگ هورامان

نظرات کاربران :

اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید!

دیدگاه های ارسالی شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

نام *
 

کد امنیتی
 
   
Hawramanat Telegran Channel


آخرین اخبار
پربازدیدترین های یک ماه اخیر