چهارشنبه 8 مهر 1394 / 09:06|کد خبر : 59|گروه : فرهنگی

مراسم کهن:

نیشت مراسمی کهن و مذهبی در اورامان باستان

نیشت مراسمی کهن و مذهبی در اورامان باستان

نیشت در لغت به معنی جلسه، نشستن و مجلس می باشد و در اصطلاح مراسمی است آیینی و اجتماعی که هرساله در منطقه ی از هورامان به اسم درویان برگزار می شود.

به گزارش اورامانات: ازدیر باز تاکنون در فرهنگ اقوام مختلف عقاید و باورهایی در مورد زندگی وجود داشته و دارد . هر جامعه ای متناسب با دین و فرهنگ خود باورهایی را در حیطه ی زندگی خود پرورش داده است هرقوم و ملتی برای رویداد هایی که در طبیعت اتفاق افتاده است دلیل و برهانی جویا شده است .


دراین رابطه آیین ها و مراسم های خاصی بسته به نوع عقاید آنها بوجود آمده است که مراسم نیشت در درویان یکی از این مراسمات است.

نیشت در لغت به معنی جلسه، نشستن و مجلس می باشد و در اصطلاح مراسمی است آیینی و اجتماعی که هرساله در منطقه ی از هورامان واقع در استان کردستان در مکانی به اسم درویان برگزار می شود که در آن آیینهای خاصی اجرا و آداب و عبادات ویژه ای انجام می گردد.

درمورد تاریخچه ی بوجود آمدن نیشت اطلاع دقیقی وجود ندارد اما بعضی از شواهد نشان می دهند که این مراسم به سالهای قبل از اسلام برمی گردد. در این عقیده بر پایی مراسم نیشت مراسم شکرانه ی نعمت و دعا برای کثرت و وفور نعمت است.

 

برگزاری مراسم نیشت بدین صورت است که هر ساله، مردم درویان اعم از پیر و جوان در آخرین جمعه ی ماه مهر بربالای تپه ای به نام باباحیرانی جمع می شوند و روز جمعه ای را در هرسال به بر گزاری این مراسم اختصاص می دهند. در چند سال اخیر پرپایی این مراسم به شکل قدیمی آن از طرف مردم کم رنگ شده بود، که با تلاش برخی از فرهنگ دوستان این خطه توجه روز افزوونی به آن شده است و مردم امسال با شوق بیشتری در این مراسم شرکت نمودند.


تاریخچه ی نیشت درهاله ای از ابهام به سر می برد و هنوز اطلاع دقیقی از ماهیت واقعی این مراسم در دست نیست. اما مواردی وجود دارند که می توان رگه هایی از باستانی بودن این رسم را در آن یافت. آیین های خاصی چون قربانی کردن و مراسم شکر گزاری نعمت که شباهت زیادی با جشن  بزرگ و باستانی پیرشالیار دارد.


این مراسم در نزدیکی یا بر بالای تپه ای با فرم خاصی به نام بابا حیرانی که خود مقبره ی اسم شخصی به نام بابا حیرانی و جزء نود و نه پیر هورامان می باشد برگزار می شود، ساکنان منطقه بیشتر معتقدند این مراسم برا ی شکر گزاری نعمت و دعا برای و فور آن و نزول برکات آسمانی همچون باران است.


دراینجا لازم است به برخی از مواردی که ما را به ریشه یابی این مسئله سوق می دهد اشاره ای داشته باشیم.


می دانیم که هورامان به واسطه ی صعب العبور بودن منطقه و عدم توانایی برکنترل آن از سوی پذیرنندگان و مبلغان اسلامی ، و پایبندی به آیین پیشین تا قرن ها بعد از ورود اسلام به ایران دین اسلام را نپذیرفت و تا چندین قرن بر دین سابق خود پافشاری نمود. این منطقه دارای آیین های خاصی بود و شواهدی وجود دارند که باستانی بودن این منطقه را ثابت می کند شواهدی همچون گورهای  یافته شده و ابزاراتی چون سرتبر حفره دار و چندین چاقو و سرژوبین و همچنیین خانه ها و حفره هایی که در درویان وجود دارند که یحتمل قدمت آنها به دوران قبل از اسلام و یا دوره ی هخامنشیان می رسد.


مردم این منطقه دارای سنن های خاصی هستند که آداب زرتشتی را تداعی می کنندآدابی چون ذوب سرب بربالای سر کودکان، پایبندی به طبیعت، احترام برای حیواناتی چون گاو، بز وگل واژه هایی که به لحاظ زبان شناختی نزدیکی و همگونی کاملی با زبان اوستایی دارند.


فرم خاص تپه ی بابا حیرانی نقطه ای است که غروب خورشید در اوج خود درآنجا جلوه نمایی می کند و همچنین بلند بودن و استوانه ای بودن آن نیز جالب توجه است. قربانی کردن و طلب بخشش نیز مواردی هستند که مراسم نیشت را به تاریخچه ای  پیشین تر از اسلام رهنمون می کند. غذایی که در این مراسم پخته می شود همان غذایی است که در مراسم پیرشالیار پخته و می پزند.

عقاید پراکنده ای که در مورد مراسم نیشت وجود دارد حول مباحثی همچون مراسم خداحافظی از خویشان، همسایگان و مراسم شکرانه ی نعمت می چرخد. جالب توجه اینکه این مراسم هم اکنون شکلی کاملا اسلامی گرفته است و بسیاری از ساکنین این منطقه عقیده ای اسلامی درمورد آن دارند. اما آنچه که این مراسم را اسلامی جلوه می دهد خود ادغام های اصولی مبلغان مسلمان آن دوره از تاریخ بوده است جایی که امکان امحای کامل این مراسم در آن دوره به دلیل پایبند بودن مردم منطقه وجود نداشته است و به این شکل ادغام هایی در طول تاریخ به صورت غیر ملموس به این مراسم فرمی اسلامی داده اند. باید اشاره نمود که منطقه ی درویان دارای منابع غنی برای باغ داری و به لحاظ گسترده بودن  فضای  سکونت درآن علاقه ی خاصی بین ساکنان آن به منطقه بوجود آورده است و گویا ساکنان اصلی این ناحیه از مناطق دیگری به آنجا آمده اند. شاید به دلایلی همچون خشک سالی.

 

با تشکر از : هوشمند ادوایی

انتهای پیام/





برچسب ها :

مراسم کهنهورامان باستاننبشت

نظرات کاربران :

اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید!

دیدگاه های ارسالی شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

نام *
 

کد امنیتی
 
   
Hawramanat Telegran Channel


آخرین اخبار
پربازدیدترین های یک ماه اخیر